Hà thủ ô đỏ được biết đến như một loại thảo dược quý có tác dụng nhuận da đen tóc. Ngoài ra nó còn có mặt trong nhiều bài thuốc để chữa nhiều loại bệnh khác nhau. Vậy hà thủ ô đỏ có những đặc điểm và công dụng ra sao mời các cùng tham khảo bài viết dưới đây nhé!

Đặc điểm của Hà thủ ô đỏ

Hà thủ ô đỏ là một loại dây leo sống lâu năm. Thân cây dài từ 5 – 7 mét, chúng mọc xoắn vào nhau, có màu xanh tía, không có lông. Lá mọc so le, cuống lá dài, màu nâu nhạt, ôm sát thân cây, phiến lá giống lá rau muống. Rễ cây phình to thành củ, ngoài có màu nâu, bên trong màu đỏ. Hoa của cây có màu trắng và nhỏ, mọc thành từng chùm ở nách lá hay ở ngọn.

Cây hà thủ ô phát triển mạnh ở các vùng có khí hậu ẩm mát, cây ưa sáng và có thể hơi chịu bóng. Điều kiện để cây phát triển thuận lợi nhất là ở khu vực đất ẩm xốp, nhiều mùn hay tốt nhất là đất ở vùng chân núi đá, vùng trung du, đất đỏ bazan. Ở nước ta, hà thủ ô mọc nhiều ở vùng miền núi phía Bắc như Phú Thọ, Bắc Giang, Sơn La, Lào Cai, Lai Châu… và được trồng nhiều ở các tỉnh Bình Định, Phú Yên, Lâm Đồng…

Cách phân biệt cây hà thủ ô

Cây hà thủ ô có 2 loại là hà thủ ô đỏ và hà thủ ô trắng. Hà thủ ô đỏ được sử dụng làm thuốc nhiều hơn hà thủ ô trắng. Vậy làm thế nào để phân biệt được?

Hà thủ ô đỏ

Người ta nhận biết hà thủ ô đỏ qua rễ của nó. Củ của cây có hình dáng gần giống với củ khoai lang, củ có màu nâu đỏ, trên bề mặt có nhiều chỗ lồi lõm, củ rất cứng. Khi cắt ra thì ngoài cùng là lớp vỏ màu nâu đỏ, tiếp theo là lớp bột có màu hồng có vị đắng, chính giữa là lõi gỗ cứng.

Công dụng của Hà thủ ô đỏ rất tốt đối với sức khỏe

Hà thủ ô đỏ có công dụng rất tốt đối với sức khỏe

Hà thủ ô trắng

Củ của cây hà thủ ô trắng có màu đỏ sậm, khi cắt ra có màu trắng và chứa nhiều nhựa trắng. Hà thủ ô trắng có vị đắng và rất chát, có mùi thơm dễ chịu.

Cách sơ chế Hà thủ ô

Củ hà thủ ô sau khi thu hoạch phải được rửa sạch. Tiếp đến, để loại bỏ bớt vị chát của hà thủ ô, người ta sẽ đem đi ngâm với nước vo gạo trong thời gian từ 12 – 24 giờ. Sau đó đem đi rửa lại thật sạch với nước và đem chế với đậu đen với tỉ lệ 1kg hà thủ ô và 100 – 200g đậu đen. Đậu đen sẽ đem đi nấu nhừ và gạn lấy nước, cho nước này vào để nấu hà thủ ô, đun nhiều giờ đến khi hà thủ ô chín tới lõi. Cuối cùng là vớt hà thủ ô ra, đem thái mỏng và bỏ lõi, đem đi phơi thật khô.

Công dụng của Hà Thủ ô đỏ

– Theo y học cổ truyền:

Hà thủ ô đỏ có tác dụng nhuận tràng, tiêu độc, bổ huyết. Chửa các chứng bệnh như: Râu tóc bạc sớm, Xơ vữa động mạch, Mất ngủ, Táo bón, Suy nhược thần kinh, Tiêu hóa kém, Cao huyết áp, Tinh trùng yếu, Ho gà…

– Theo nghiên cứu hiện đại:

Đối với hệ tiêu hóa: Thành phần anthranoid trong hà thủ ô đỏ có tác dụng kích thích nhu động ruột co bóp, thúc đẩy tiêu hóa, ngăn ngừa táo bón.

Ở Can, Thận: Thử nghiệm nước sắc hà thủ ô đỏ trên chuột đã bị cắt bỏ tuyến thượng thận với liều lượng là 0,35g cho thấy dược liệu này có khả năng làm tăng hàm lượng đường glycogen được tích lũy ở gan chuột lên gấp 6 lần. Điều này có lợi cho người bị tiểu đường, tăng mỡ và cholesterol trong máu, thận hư suy.

Đối với hệ thần kinh: Hà thủ ô đỏ cung cấp chất Lexitin gây cường tim ở ếch, kích thích tái tạo tế bào hồng cầu. Chính vì vậy mà dược liệu này được sử dụng làm thuốc chữa thiếu máu, rối loạn kinh nguyệt, khí hư bạch đới ở phụ nữ.

Tác dụng kháng khuẩn: Nước sắc hà thủ ô đỏ thể hiện rõ tính ức chế đối với hoạt động của trực khuẩn lao

Giảm cholesterol máu: Thử nghiệm nước sắc hà thủ ô đỏ trên chuột cống với liều 1,5g/ml cho thấy hàm lượng cholesterol trong máu chuột giảm.

Chống oxy hóa: Các chất trong hà thủ ô đỏ còn có tác dụng chống oxy hóa, ngăn chặn sự phát triển của các gốc tự do gây bệnh trong cơ thể.

Một số bài thuốc hay từ hà thủ ô đỏ

1. Chữa ho gà

Kết hợp 6 – 12g hà thủ ô đỏ với 1,5 – 3g cam thảo. Sắc lấy 300ml nước đặc chia làm 4 – 6 lần uống. Trường hợp bị tiêu chảy sau khi uống thuốc thì gia thêm các vị kha tử, giới tử xác.

2. Trị huyết hư, rụng tóc, râu tóc bạc sớm, táo bón, hay khát nước

Dùng 20g hà thủ ô đỏ chế, 20g huyền sâm và 20g địa hoàng. Sắc thuốc với 600ml cho cạn còn 1/2. Gạn ra, để thuốc nguội chia 3 lần uống. Mỗi ngày sắc uống 1 thang.

3. Chữa bạc tóc

Dùng 30g hà thủ ô đỏ chế, 15g tần quy, 30g sao tùng thục địa, 30g hoàng kì, 1 lít rượu trắng ngon. Các vị thuốc cho vào bình thủy tinh ngâm chung với rượu trắng trong nửa tháng. Khi sử dụng lấy 1 ly nhỏ ( khoảng 15 ml) uống mỗi ngày 2 – 3 lần.

Công dụng của Hà thủ ô đỏ rất tốt đối với sức khỏe

Hình ảnh cây Hà thủ ô đỏ

4. Điều trị tinh trùng yếu, tăng huyết áp, xơ cứng mạch máu ở người già

Bài thuốc chứa các thành phần gồm: 20g hà thủ ô đỏ, 16g thiên tinh, 16g tầm gửi dâu, 16g cỏ xước. Sắc uống đều đặn mỗi ngày 1 thang.

5. Chữa tổn thương thần kinh

Sắc 30g hà thủ ô đỏ lấy nước đặc. Chia làm 2 phần uống vào buổi sáng và buổi chiều trong 1 tháng liên tục.

6. Thông đại tiểu tiện, chữa tân dịch khô, huyết hư

Dùng 30 – 60g hà thủ ô đỏ tươi tùy theo tình trạng bệnh. Sắc uống hàng ngày.

7. Bồi bổ khí huyết, tăng sức mạnh cho gân cốt

Kết hợp hà thủ ô trắng với hà thủ ô đỏ lượng đều nhau. Cả hai đem ngâm trong nước vo gạo 3 đêm. Sau đó cho vào chảo nóng sao khô, tán nhuyễn, trộn với mật vo viên hoàn kích thước bằng hạt đậu xanh. Ngày uống 50 viên, uống chung với một ly rượu nhỏ vào lúc đói bụng.

8. Điều trị bệnh sốt rét

Người trưởng thành dùng 18g hà thủ ô với 1,5g cam thảo sắc trong 2 giờ liền. Gạn nước chia 3 lần uống trước các bữa ăn sáng, trưa, tối.

Trẻ nhỏ bị sốt rét cũng có thể dùng bài thuốc này nhưng cần giảm liều lượng theo hướng dẫn của thầy thuốc.

9. Chữa tiểu tiện ra máu, tiểu buốt, tiểu dắt

Hái 1 nắm lá hà thủ ô đỏ và 1 nắm là huyết dụ. Cả hai cho vào ấm sắc lấy nước đặc rồi thêm một chút mật ong vào, trộn đều. Chia 2 lần uống.

10. Bổ máu, điều kinh

Dùng 1 rổ lớn rễ và lá hà thủ ô đỏ kết hợp với nửa kg đậu đen. Tất cả cho vào cối giã nát, đổ ngập nước vào ninh nhừ. Sau đó lọc lấy nước cốt cho trở lại vào nồi tiếp tục nấu trên lửa nhỏ để cô đặc thành cao lỏng. Cuối cùng cho thêm 1/2 lít mật ong nguyên chất vào hỗn hợp nấu sôi trở lại, tắt bếp.

Để cho cao thuốc nguội rồi cho vào hũ, đậy kín nắp lại dùng nhiều lần. Mỗi lần dùng 2 thìa cà phê. Có thể uống trực tiếp hoặc pha với nước đun sôi để nguội uống.

11. Trị táo bón, khó đi ngoài

Hà thủ ô đỏ tán bột, làm hoàn. Mỗi lần uống khoảng 25 – 35g x 3 lần một ngày.

12. Điều trị bệnh lang ben, bạch biến, trúng phong độc ở tỳ và phế

Dùng thang thuốc gồm hà thủ ô đỏ, vạn kim tử, chích thảo, đồng vân, kinh giới tuệ, uy linh tiên lượng bằng nhau. Tất cả nghiền thành bột mịn, trộn lẫn với nhau cho đều. Khi dùng lấy 4g pha với nước nóng hoặc rượu ấm uống sau ăn.

13. Chữa cao huyết áp, hoa mắt, tê cứng chi, váng đầu, thiếu máu

Chuẩn bị: Huyền sâm, hà thủ ô đỏ, nguyên sinh địa, cỏ nhọ nồi, bạch thược, trư cao mẫu, sa uyển tật lê, tang ký sinh, ngưu tất.

Sắc 1 thang uống làm 3 lần trong ngày. Qua hôm sau thay thang thuốc mới.

14. Chữa tăng cholesterol máu

Dùng 900g hà thủ ô đỏ tươi, đem thái mỏng, rang giòn rồi tán thành bột mịn. Mỗi lần sử dụng lấy 15g bột thuốc pha với nước đun sôi để nguội uống.

15. An thần, bổ máu, giảm căng thẳng, lo âu, chữa mất ngủ, tóc bạc sớm

Chuẩn bị hà thủ ô đỏ, bạch thược, quy bản, bắc sa sâm mỗi vị 12g. Các vị thuốc trên làm thành một thang sắc uống hàng ngày.

16. Khu phong, tiêu độc, trị nóng trong, thấp nhiệt, lở loét ngoài da, rỉ nước vàng ở tổn thương

Chuẩn bị thang thuốc gồm: Hà thủ ô đỏ, bạch dương tiên, cam thảo, cây cù đèn, kinh giới, nhẫn đông hoa, mộc thông, thương truật, hạn liên tử, đồng vân, đăng tâm lượng bằng nhau. Sắc thuốc lấy nước uống mỗi ngày 1 thang.

Cách khác có thể tán thuốc thành bột rồi chế viên hoàn. Mỗi lần lấy 10g uống chung với rượu nhạt.

17. Trị xơ cứng động mạch, can thận bất túc, mạnh gân cốt, giúp mái tóc đen mượt

Dùng đỗ trọng, ngưu tất, trinh nữ tử, tang diệp mỗi vị 250g; Hạn liên cao, tang thầm cao, hắc chi ma cao, kim anh tử cao, hy thiêm thảo, thỏ ty tử mỗi vị 500g; Sinh địa 120g; Hà thủ ô đỏ 2,25 kg.

Các vị thuốc tán bột, trộn chung với cao và mật rồi vo thành những viên hoàn nặng khoảng 10g. Mỗi lần uống 1 hoàn x 2 lần/ngày.

18. Chữa bệnh mất ngủ, trong người buồn bực, ngủ hay mộng mị

Lấy hà thủ ô đỏ và đan sâm mỗi vị 12g, trân châu mẫu 60g. Sắc uống 1 thang trong ngày, dùng liên tục cho đến khi hết bệnh.

19. Chữa đau lưng mỏi gối, gan thận suy yếu, di tinh, khí hư ở phụ nữ

Dùng bài thuốc: Hà thủ ô đỏ chế 20g, ngưu tất, phá cố chỉ, bạch linh, kỷ tử, đương quy, thỏ ty tử, câu kỷ tử mỗi vị 12g. Tán thuốc thành bột mịn rồi trộn mật làm hoàn. Ngày uống 12g uống với nước muối pha loãng.

20. Chữa sốt rét kéo dài, sốt li bì

Bài  thuốc 1: Dùng hà thủ ô đỏ 16g, đương quy, trần bì, gừng, đảng sâm mỗi vị 12g. Đem tất cả nướng qua rồi sắc uống.

Bài thuốc 2: Phối hợp 60g hà thủ ô đỏ sống với 20g đỗ đen và 12g trúc diệp sài hồ. Sắc thuốc rồi để qua đêm ngoài trời cho phơi sương. Sáng hôm sau đem vào đun nóng lại uống.

Những lưu ý khi dùng hà thủ ô đỏ

– Không dùng dược liệu chung với các loại gia vị có tính nóng như ớt, tiêu, hành, tỏi, gừng và cả củ cải trắng

– Kiêng ăn tiết canh, các loại cá da trơn, thức ăn tươi sống, đồ tanh khi dùng hà thủ ô đỏ

– Không uống rượu hà thủ ô đỏ và sử dụng các chế phẩm của nó trước 7 giờ sáng khi bụng đang trống rỗng

– Người đang bị rối loạn tiêu hóa, bệnh nhân bị huyết áp thấp, đường máu thấp, tỳ hư, người có thể đàm thấp, viêm đường ruột và các chứng viêm ở đường tiêu hóa khác tránh dùng.

Nguồn: Tổng hợp



Chia sẻ